به گزارش خودرونامه، زهرا سعیدی، نماینده مبارکه و سخنگوی کمیسیون صنایع و معادن مجلس، در پاسخ به پرسشی درباره نتیجه بررسی واگذاری سایپا به بخش خصوصی، با بیان اینکه در جلسه کمیسیون بر سر این موضوع اختلاف‌نظر ایجاد شده، گفته است: «گفتیم بگذارید فعلاً تکلیف دختر قبلی (ایران‌خودرو) را که شوهر دادیم و هنوز بچه‌ای برایمان نیاورده، مشخص کنیم، بعد برویم سراغ بعدی.»

این تشبیه، واکنش برخی فعالان صنعت خودرو را به دنبال داشته است. منتقدان معتقدند مسئله‌ای در ابعاد خصوصی‌سازی و تغییر مدیریت بزرگ‌ترین خودروساز کشور را نمی‌توان با چنین ادبیاتی ارزیابی کرد و مجلس، در مقام نهاد ناظر، باید مشخص کند بر مبنای کدام اعداد و شاخص‌ها درباره نتیجه واگذاری ایران‌خودرو قضاوت می‌کند.

به اعتقاد این گروه، اگر مدیریت جدید ایران‌خودرو ناموفق بوده، انتظار می‌رود کمیسیون صنایع مجلس مستندات خود را درباره وضعیت تولید، کیفیت، بهره‌وری، سرمایه‌گذاری، زیان، رضایت مشتری، توسعه محصول و عملکرد زنجیره تأمین منتشر کند. در مقابل، اگر در این شاخص‌ها بهبود حاصل شده است، این تغییرات نیز باید در ارزیابی‌ها لحاظ شود و اگر هنوز زمان کافی برای قضاوت وجود ندارد، نتیجه‌گیری درباره موفقیت یا شکست مدیریت جدید به پایان یک دوره زمانی قابل دفاع موکول شود.

▫️منتقدان: کارنامه چند دهه مداخله در خودروسازی هم بررسی شود

بخش دیگری از واکنش‌ها، جهت پرسش را به سمت سیاست‌گذاران برگردانده است. منتقدان می‌پرسند اگر قرار است عملکرد مدیریت جدید ایران‌خودرو در مدت نسبتاً کوتاهی زیر ذره‌بین قرار گیرد، حاصل چند دهه سیاست‌گذاری، مدیریت و مداخله دولت و نهادهای مختلف در صنعت خودرو نیز باید با همان دقت ارزیابی شود.

از نگاه آنان، مشکلات انباشته صنعت خودرو محصول یک دوره کوتاه مدیریتی نیست و مسائلی همچون زیان انباشته، قیمت‌گذاری، ساختار مالی نامناسب، بدهی به قطعه‌سازان، محدودیت سرمایه‌گذاری، ضعف رقابت و بی‌ثباتی سیاست‌ها طی سال‌های طولانی شکل گرفته است. بر همین اساس، نسبت دادن نتیجه وضعیت فعلی به یک دوره محدود مدیریتی، بدون تفکیک مشکلات به‌جامانده از گذشته و عملکرد مدیریت جدید، نمی‌تواند تصویر دقیقی ارائه کند.

یکی از واکنش‌ها با اشاره به شرایطی که مدیریت جدید ایران‌خودرو در آن فعالیت خود را آغاز کرده، تأکید دارد مجموعه‌ای که پس از دهه‌ها با مشکلات ساختاری تحویل بخش خصوصی شده و در همین مدت نیز با شرایط دشوار اقتصادی و جنگ مواجه بوده است، نمی‌تواند در زمانی کوتاه تمام مسائل انباشته خود را حل کند.

▫️سایپا در انتظار؛ ایران‌خودرو زیر ذره‌بین

اکنون بحث واگذاری سایپا ظاهراً به ارزیابی تجربه ایران‌خودرو گره خورده است؛ اما واکنش فعالان صنعت نشان می‌دهد پیش از تصمیم‌گیری درباره ادامه یا توقف خصوصی‌سازی، یک مطالبه روشن وجود دارد: معیار ارزیابی باید از تشبیه و قضاوت‌های کلی به سمت عدد و عملکرد حرکت کند.

اگر تجربه تغییر مدیریت ایران‌خودرو قرار است مبنایی برای تصمیم‌گیری درباره آینده سایپا باشد، شاید ضروری باشد کمیسیون صنایع و معادن مجلس ابتدا گزارشی قابل سنجش از این تجربه ارائه کند: ایران‌خودرو در زمان تغییر مدیریت در چه نقطه‌ای قرار داشت، امروز در چه نقطه‌ای ایستاده و در شاخص‌هایی مانند تولید، زیان، بدهی به قطعه‌سازان، کیفیت، سرمایه‌گذاری و توسعه محصول چه تغییراتی رخ داده است؟

در آن صورت، پاسخ به این پرسش که آیا باید سایپا را نیز به بخش خصوصی سپرد، نه با استعاره «ازدواج و بچه‌دار شدن»، بلکه بر پایه صورت‌های مالی، آمار تولید، وضعیت زنجیره تأمین و شاخص‌های واقعی عملکرد داده خواهد شد.

بحثی که با یک جمله جنجالی آغاز شد، بار دیگر مسئله قدیمی صنعت خودرو ایران را به میان آورده است: خصوصی‌سازی بدون اصلاح ساختارها تا چه اندازه می‌تواند موفق باشد و در مقابل، سیاست‌گذار تا چه اندازه حاضر است کارنامه چند دهه تصمیم‌گیری خود را نیز با همان متر و معیاری بسنجد که امروز مقابل مدیریت بخش خصوصی قرار داده است؟