تسهیلات نوسازی ناوگان فرسوده در پنج کلان‌شهر
خودرونامه: دولت دستورالعمل جدیدی برای نوسازی ناوگان فرسوده در پنج کلان‌شهر تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و تبریز تدوین کرده است؛ طرحی که بر اساس اطلاعات منتشرشده، تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی برای مالکان خودروهای سواری و بسته حمایتی تا حدود ۱.۴۵ میلیارد تومان برای نوسازی تاکسی‌ها در نظر می‌گیرد. با این حال، میزان موفقیت این برنامه به تأمین منابع مالی، توان تحویل خودروهای جایگزین و استقبال مالکان از فرایند اسقاط وابسته است.
به گزارش خودرونامه به نقل از خبرگزاری تسنیم، در دستورالعمل جدید هیئت وزیران، معیار فرسودگی برخی وسایل نقلیه بر مبنای سن تعیین شده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، سن فرسودگی خودروهای سواری ۲۰ سال و تاکسی‌های درون‌شهری ۱۲ سال در نظر گرفته شده است. برای موتورسیکلت‌های کاربراتوری نیز سن فرسودگی ۶ سال اعلام شده که امکان تمدید آن تا ۱۲ سال، با تأیید شرایط فنی، وجود دارد.
وام ۴۰۰ میلیونی با سود ۸ درصد؛ شرایط نوسازی سواری‌ها چیست؟
بر اساس جزئیات منتشرشده از این طرح، برای جایگزینی خودروهای سواری فرسوده، تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی با نرخ سود ۸ درصد و دوره بازپرداخت سه‌ساله پیش‌بینی شده است.
برای تاکسی‌های فرسوده نیز بسته‌ای با ارزش تقریبی ۱.۴۵ میلیارد تومان مطرح شده که از وام یک تا ۱.۲ میلیارد تومانی، ارزش ریالی شش گواهی اسقاط به مبلغ ۳۶۰ میلیون تومان و ارزش لاشه خودرو در محدوده ۷۰ تا ۱۰۰ میلیون تومان تشکیل می‌شود.
این ارقام، اجزای اعلام‌شده بسته حمایتی هستند و لزوماً به معنای پرداخت تمام مبلغ به‌صورت نقدی به مالک نیستند. همچنین، شرایط نهایی دریافت تسهیلات، خودروهای مشمول، بانک عامل و شیوه تأمین منابع باید بر اساس دستورالعمل اجرایی و اطلاعیه‌های رسمی مشخص شود.
سهمیه سوخت قطع نمی‌شود؛ مشوق اصلی اسقاط چیست؟
یکی از نکات مطرح‌شده در گزارش تسنیم، تداوم سهمیه سوخت خودروهای فرسوده است. بر اساس این گزارش، برخلاف برخی برداشت‌ها، سهمیه سوخت این خودروها قطع نمی‌شود و مالکان برای جایگزینی خودرو در یک بازه پنج‌ساله فرصت دارند.
با این حال، بهره‌مندی از معافیت‌های تردد در چارچوب طرح، به ثبت‌نام در سامانه اسقاط کشور وابسته اعلام شده است.
در بخش تأمین مالی نیز قرار است صرفه‌جویی حاصل از کاهش مصرف سوخت، به‌عنوان بخشی از منابع طرح در نظر گرفته شود و سهمی از این عواید به مالکان اختصاص یابد. تحقق این سازوکار به نحوه محاسبه صرفه‌جویی، میزان منابع قابل تخصیص و چگونگی پرداخت آن وابسته است؛ جزئیاتی که برای ارزیابی عملی طرح اهمیت دارند.
طرح کلیدبه‌کلید؛ خودرو تا زمان تحویل جایگزین در اختیار مالک می‌ماند
در الگوی «کلیدبه‌کلید»، مالک خودروی فرسوده تا زمان تحویل خودروی جایگزین، وسیله نقلیه خود را در اختیار دارد. هدف از این روش، جلوگیری از وقفه در فعالیت اقتصادی مالکان، به‌ویژه رانندگان تاکسی، در دوره انتظار برای دریافت خودرو جدید است.
طبق گزارش منتشرشده، میانگین زمان پیش‌بینی‌شده برای فرایند اداری و اعتبارسنجی این طرح ۴۵ روز کاری اعلام شده است. با این حال، این زمان‌بندی به‌تنهایی تضمین‌کننده تحویل خودرو در همین بازه نیست؛ زیرا تأمین خودرو، تکمیل مراحل مالی و ظرفیت تولید و عرضه نیز بر زمان نهایی تحویل اثر می‌گذارند.
۱۱ میلیون موتورسیکلت فرسوده؛ ابعاد نوسازی چقدر است؟
یکی از چالش‌های اصلی این برنامه، فاصله میان حجم ناوگان فرسوده و ظرفیت فعلی اسقاط است. در گزارش تسنیم، سهم ناوگان فرسوده حدود ۳۵ درصد اعلام شده و به وجود ۱۱ میلیون موتورسیکلت در این مجموعه اشاره شده است.
همچنین، نرخ فعلی نوسازی حدود هزار و ۴۰۰ دستگاه در روز عنوان شده است. با توجه به گستردگی ناوگان فرسوده، افزایش سرعت اسقاط و جایگزینی به ظرفیت بیشتری در بخش تسهیلات، تولید خودرو و موتورسیکلت و شبکه تحویل نیاز دارد.
از سوی دیگر، نرخ سود ۸ درصدی تسهیلات در شرایط تورمی، اهمیت تأمین منابع پایدار را بیشتر می‌کند. اگر منابع مورد انتظار از محل صرفه‌جویی سوخت به میزان کافی محقق نشود، تداوم تأمین مالی طرح می‌تواند با محدودیت مواجه شود.
محدود بودن اجرای طرح به پنج کلان‌شهر نیز نشان می‌دهد که در مرحله فعلی، اولویت جغرافیایی مشخصی برای نوسازی در نظر گرفته شده است. بنابراین، میزان اثرگذاری طرح نه‌فقط به مبلغ تسهیلات، بلکه به گستره پوشش آن و امکان تأمین خودروهای جایگزین بستگی دارد.
در مجموع، دستورالعمل نوسازی ناوگان فرسوده با ترکیبی از تسهیلات، گواهی اسقاط و تحویل کلیدبه‌کلید، مسیر تازه‌ای برای جایگزینی خودروهای قدیمی ترسیم می‌کند؛ اما تحقق اهداف آن به تأمین مستمر منابع مالی، اجرای دقیق تعهدات تحویل و افزایش ظرفیت اسقاط وابسته است.
