به گزارش خودرونامه به نقل از دنیای اقتصاد، تیراژ سه خودروساز بزرگ کشور در شهریورماه نسبت به مردادماه رشد قابل‌توجه ۷۴.۶درصدی را تجربه کرده است؛ رشدی که در نگاه نخست می‌تواند نشانه‌ای از بازگشت تولید به مسیر صعودی تلقی شود، اما بررسی عملکرد نیم‌سال نخست تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد. بر اساس اطلاعات منتشرشده در سامانه کدال، تولید محصولات سواری ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو در ۶ماه نخست امسال به ۲۸۰هزار و ۲۷۷دستگاه رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۱درصد کاهش یافته است.

در ۶ماه نخست سال گذشته ۴۰۶هزار و ۲۱۸دستگاه خودرو تولید شد. افت تیراژ ۶ماهه خودروسازی در شرایطی است که تشدید محدودیت‌های حمل‌ونقل زمینی و هوایی و همچنین تحریم سه خودروساز بزرگ کشور از سوی ایالات متحده در روز پنج‌شنبه، با هدف قرار دادن بخشی از زنجیره تامین، چشم‌انداز تولید در ماه‌های پیش ‌رو را با ریسک‌های تازه‌ای مواجه کرده است. با توجه به این شرایط، عبور تولید این سه خودروساز از مرز ۵۰۰هزار دستگاه در پایان سال، با تردید جدی مواجه خواهد بود.

همان‌طور که عنوان شد بررسی آمار کدال نشان می‌دهد سه خودروساز بزرگ کشور در ۶ماهه نخست سال جاری در مجموع ۲۸۰هزار و ۲۷۷ دستگاه خودرو تولید کرده‌اند. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته افتی ۳۱درصدی را نشان می‌دهد. نکته قابل‌توجه آنکه افت تولید در پایان ۶ماه نسبت به پنج ‌ماه نیز عمیق‌تر شده است؛ به‌طوری‌که تولید پنج‌ماهه سه خودروساز نسبت به دوره مشابه سال قبل ۲۹درصد کاهش داشت. بنابراین رشد تولید در شهریورماه نتوانسته افت انباشته‌شده در ماه‌های قبل را جبران کند.

با این حال، رشد نزدیک به ۷۵درصدی تولید شهریور نسبت به مرداد نیازمند بررسی جداگانه است. بخشی از این رشد را می‌توان واکنش تولید به افت قابل‌توجه تیراژ در مردادماه دانست؛ ماهی که تولید سه خودروساز بزرگ نسبت به تیرماه حدود ۳۷درصد کاهش یافته بود. به این ترتیب، بخشی از جهش شهریورماه را می‌توان ناشی از بازگشت تولید از سطح پایین مرداد دانست و نه لزوما افزایش پایدار ظرفیت تولید.
از سوی دیگر، تغییرات قیمتی و اصلاح قیمت محصولات خودروسازان در ماه‌های گذشته نیز می‌تواند در بهبود انگیزه تولید و افزایش عرضه موثر بوده باشد؛ هرچند برای ارزیابی اثر پایدار این سیاست‌ها، تداوم رشد تولید در ماه‌های بعد ضروری است. در سمت عرضه، مشکلات تامین قطعات و مواد اولیه همچنان یکی از عوامل محدودکننده تولید محسوب می‌شود. بخشی از زنجیره تامین خودروسازی به واردات وابسته است و هرگونه اختلال در نقل‌وانتقال کالا، تامین ارز، حمل‌ونقل و دسترسی به قطعات می‌تواند مستقیما بر برنامه تولید اثر بگذارد.

در چنین شرایطی، تشدید محدودیت‌های حمل‌ونقل و تحریم‌های جدید آمریکا علیه سه خودروساز بزرگ، ریسک تامین را افزایش داده است. بنابراین، رشد شهریورماه در شرایطی ثبت شده که صنعت خودرو برای حفظ همین سطح تولید، نیازمند ثبات در مسیر تامین قطعات و مواد اولیه است.

در سمت تقاضا نیز وضعیت بازار چندان مساعد نیست. کاهش قدرت خرید خانوارها و افزایش فاصله قیمت خودرو با درآمد مصرف‌کنندگان، ظرفیت جذب بازار را محدود کرده است. از این منظر، افزایش تولید بدون تناسب با قدرت خرید و سازوکار عرضه، لزوما به معنای رونق پایدار تولید نیست. سیاست‌های قیمتی اخیر می‌تواند بخشی از انگیزه تولیدکنندگان برای افزایش عرضه را تقویت کند، اما تداوم این روند به شرایط بازار و وضعیت هزینه‌های تولید نیز وابسته خواهد بود.

در این میان، فاصله تیراژ فعلی با هدف‌گذاری وزارت صمت نیز قابل‌توجه است. اگر هدف تولید یک‌میلیون‌دستگاهی برای سال جاری را مبنا قرار دهیم، سه خودروساز بزرگ در ۶ماه دوم باید ۷۱۹هزار و ۷۲۳ دستگاه دیگر تولید کنند؛ یعنی به‌طور متوسط نزدیک به ۱۲۰هزار دستگاه در ماه در نیمه دوم سال. این میزان فاصله معناداری با عملکرد نیم‌سال نخست دارد. حتی اگر خودروسازان در ۶‌ماه دوم دقیقا به اندازه نیمه نخست تولید کنند، مجموع تیراژ سالانه آنها به حدود ۵۶۰ هزار دستگاه خواهد رسید.

در نتیجه، جهش تولید شهریورماه را باید در چارچوب بازگشت تیراژ از افت مردادماه و اثر احتمالی اصلاحات قیمتی ارزیابی کرد، نه به‌عنوان نشانه‌ای قطعی از تغییر روند تولید. از سوی دیگر، تحریم‌های تازه و اختلالات احتمالی در زنجیره تامین می‌تواند حفظ روند تولید را دشوارتر کند.

بر این اساس، اگر محدودیت‌های تامین و حمل‌ونقل تشدید شود، عبور تیراژ سه خودروساز بزرگ از ۵۰۰هزار دستگاه تا پایان سال، حتی با فرض تداوم رشدهای مقطعی ماهانه، دور از دسترس به نظر می‌رسد. همچنین بررسی آماری کدال نشان می‌دهد که پارس خودرو در ۶‌ماه گذشته با افت ۶۰درصدی تولید بار دیگر در این زمینه رکورددار است هر چند که در آمار ماهانه نیز رکورددار رشد است.

عملکرد خودروسازان زیر ذره‌بین
جزئیات کارنامه خودروسازان که در وب‌سایت کدال منتشر شده است، حکایت از افت ۳۱درصدی تولید در ۶‌ماه نخست امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته دارد. در این میان، تولید سه خودروساز بزرگ کشور یعنی ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو در ماه پایانی تابستان برخلاف مردادماه با رشد ۷۴.۶درصدی مواجه شده است.

بررسی «دنیای اقتصاد» از داده‌های آماری درج‌شده در وب‌سایت کدال همچنین نشان می‌دهد در حالی‌که خودروسازان در نیمه نخست سال گذشته به میزان ۴۰۶هزار و ۲۱۸دستگاه تولید کرده بودند، حجم تولید آنها از ابتدای امسال تا ۳۱ شهریورماه به ۲۸۰هزار و ۲۷۷ دستگاه کاهش یافته است. این یعنی حجم تولید سه خودروساز با افت ۳۱درصدی مواجه شده است. این در شرایطی است که تولید پنج‌ماهه خودروسازان با کاهش ۲۹درصدی همراه شده بود.

در عین حال، ایران‌خودرو، سایپا و پارس‌خودرو در شهریورماه امسال، ۵۸هزار و ۵۴۰دستگاه تولید کردند که در مقایسه با رقم تولید مردادماه یعنی ۳۳هزار و ۵۱۶دستگاه، به معنای رشد ۷۴.۶درصدی تولید است. این در حالی ‌است که میزان تولید این سه خودروساز در مردادماه نسبت به تیرماه با کاهش ۳۷درصدی مواجه شده بود.

در این میان، بررسی گزارش فعالیت ایران‌خودرو به‌عنوان بزرگ‌ترین خودروساز کشور در نیمه نخست امسال در مقایسه با مدت مشابه سال قبل از افت ۲۲.۶درصدی تولید این خودروساز خبر می‌دهد. این گروه خودروسازی در حالی در ۶‌ماه نخست سال ۱۴۰۴، میزان تولید خود را به ۲۶۴هزار و ۶۶۵ دستگاه رسانده بود که حالا در نیمه نخست سال جاری این رقم به ۲۰۴هزار و ۶۴۷دستگاه کاهش یافته است.

برای نمونه، گروه پژو که در ۶‌ماه سال گذشته به میزان ۸۰هزار و ۸۸۰ دستگاه تولید شده بود، حالا در نیمه نخست امسال به میزان ۶۴هزار و ۵۴۴دستگاه تولید شده است. بنابراین تولید این محصول با افت حدود ۲۰درصدی مواجه شده است. همچنین، در حالی محصول سورن در ۶ماه سال گذشته به میزان ۷۰هزار و ۸۰۹دستگاه تولید شده بود، در نیمه نخست سال جاری این رقم به ۵۲هزار و ۷۱۷دستگاه کاهش یافته است.

بدین ترتیب، افت تولید این محصول به میزان ۲۵.۵درصد بوده است. تولید محصول دنا نیز با کاهش مواجه شده است؛ درحالی‌که از ابتدای سال مالی تا پایان شهریور امسال از این محصول ۳۲هزار و ۳۱دستگاه توسط خودروساز تولید شده که در مدت مشابه سال قبل از این محصول ۴۲هزار و ۴۵دستگاه تولید شده بود. این یعنی تولید دنا با کاهش حدود ۲۴درصدی مواجه شده است.

از سوی دیگر، آمار تولید ماهانه ایران‌خودرو با رشد همراه شده است. این خودروساز در مردادماه امسال، ۲۴هزار و ۸۷دستگاه تولید کرده بود، در شهریورماه اما این میزان تولید به ۴۱هزار و ۹۴۶دستگاه افزایش یافته است. بنابراین تولید ماهانه این خودروساز با رشد ۷۴درصدی مواجه شده است.

این در حالی ‌است که تولید ایران خودرو در مردادماه نسبت به تیرماه با کاهش ۴۰درصدی مواجه شده بود. جزئیات آمار تولید دومین خودروساز بزرگ کشور نیز نشان می‌دهد در حالی‌که این گروه خودروسازی در ۶‌ماه نخست سال قبل، ۱۰۹هزار و ۶۱۹دستگاه تولید کرده بود، از ابتدای امسال تا پایان شهریورماه ۶۲هزار و ۹۸۵دستگاه تولید کرده است. بنابراین حجم تولید سایپا با افت ۴۲.۵درصدی مواجه شده است.

برای نمونه، بررسی آمار تولید خانواده X۲۰۰ (تیبا، کوئیک و ساینا) نشان می‌دهد در حالی‌که از این گروه در ۶ ‌ماه سال گذشته ۶۸هزار و ۷۰۳ دستگاه تولید شده بود، حالا این میزان تولید به ۳۹هزار و ۹۷ دستگاه رسیده است. این یعنی تولید این محصولات با کاهش حدود ۴۲درصدی مواجه شده است. خودروی شاهین نیز با افت تولید در ۶ماه امسال مواجه شده است. میزان تولید این محصول در سال جاری به ۹هزار و ۸۸۰دستگاه می‌رسد، این در حالی‌ است که در مدت مشابه سال قبل ۱۵هزار و ۸۹۲دستگاه از این محصول تولید شده بود.

بنابراین میزان تولید شاهین با افت حدود ۳۸درصدی مواجه شده است. بررسی آمار تولید محصولات خانواده چانگان نیز نشان می‌دهد که در نیمه نخست سال گذشته پنج‌هزار و ۹۵۷دستگاه تولید شده بود، اما امسال این رقم به یک‌هزار و ۲۲دستگاه رسیده است. بنابراین تولید این گروه از محصولات با کاهش قابل‌توجه ۸۳درصدی مواجه شده است.

از سوی دیگر، شرکت سایپا در حالی در مردادماه امسال هشت‌هزار و ۳۶۰دستگاه تولید کرده بود که داده‌های آماری درج‌شده در وب‌سایت کدال نشان می‌دهد که حجم تولید این گروه خودروسازی در شهریورماه به ۱۳هزار و ۵۸۹دستگاه افزایش یافته است. بنابراین، تولید ماهانه این خودروساز هم با رشدی معادل ۶۲.۵درصدی مواجه شده است.

این در شرایطی است که تولید این خودروساز در مردادماه نسبت به تیرماه با کاهش ۲۶درصدی مواجه شده بود. نگاهی به وضعیت تولید شرکت پارس‌خودرو نیز حکایت از افت تولید در ۶‌ماه نخست امسال و رشد تولید ماهانه دارد. این خودروساز در نیمه نخست سال گذشته، ۳۱هزار و ۹۳۴دستگاه تولید کرده بود؛ در ۶‌ماه امسال اما این رقم به ۱۲هزار و ۶۴۵دستگاه کاهش یافته است. در نتیجه، میزان تولید به میزان ۶۰.۴درصد با کاهش همراه شده است.

در این میان، میزان تولید محصول سهند از ابتدای سال مالی تا ۳۱شهریور سال قبل به میزان ۶هزار و ۷۲۶دستگاه بود، حالا در نیمه نخست سال جاری این میزان تولید به ۲هزار و ۳۸۱دستگاه کاهش یافته است. بنابراین تولید این محصول با افت حدود ۶۵درصدی مواجه شده است. همچنین، گروه Q۲۰۰ هم که در ش۶ماه پارسال به میزان ۲۴هزار و ۸۱۰دستگاه تولید شده بود، حالا از ابتدای امسال تا پایان شهریورماه، هفت‌هزار و ۶۷۲دستگاه تولید شده است.

بنابراین میزان تولید این گروه با افت قابل‌توجه ۶۹درصدی مواجه شده است. جزئیات آمار تولید پارس‌خودرو همچنین نشان می‌دهد که در حالی این خودروساز در مردادماه، یک‌هزار و ۶۹دستگاه تولید کرده بود، در ماه پایانی تابستان میزان تولید به سه‌هزار و پنج دستگاه رسیده است. بدین ترتیب، تولید ماهانه این گروه خودروساز هم با رشد ۱۸۱درصدی همراه شده است. این در حالی ‌است که تولید پارس‌خودرو در مردادماه نسبت به تیرماه با افت ۲۷.۶درصدی مواجه شده بود.