این روزها که تب تعهدات معوق خودروسازان بالا گرفته، کرمانموتور نیز ناخواسته درگیر این ماجرا شده است، آن هم در شرایطی که این شرکت معمولا تاخیر طولانی در تحویل خودروهای ثبت نامی نداشته است.
به گزارش خودرونامه، کرمانموتور نیز مانند دیگر خودروسازان داخلی، این روزها و در شرایطی که کشور در شرایط جنگی و محاصره دریایی قرار گرفته، با افت سنگین تولید مواجه شده و به همین دلیل، امکان تحویل برخی خودروهای ثبتنامی را فعلا و تا وقتی وضع تولید پایدار شود، ندارد.
در واکنش به تاخیر در تحویل برخی خودروهای ثبت نامی که اعتراض شماری از مشتریان کرمان موتور را به دنبال داشته است، این شرکت اعلام کرد قطعات منفصله مورد نیاز برای انجام تمام تعهدات خود، سفارشگذاری شده و محمولهها در تنگه هرمز متوقف شده اند.
محاصره دریایی و اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز، حالا آثار خود را فراتر از تجارت خارجی و بازار انرژی نشان میدهد؛ زنجیره تأمین خودروسازان نیز تحت تأثیر این وضعیت قرار گرفته و کرمان موتور، تأخیر در ورود قطعات را یکی از چالشهای اصلی در مسیر انجام تعهدات خود عنوان میکند.
بررسی وضعیت کشتیرانی منطقه نیز نشان میدهد اختلال ایجادشده در مسیرهای دریایی قابل توجه است. گزارشهای بینالمللی از کاهش شدید تردد تجاری در تنگه هرمز، افزایش ریسک کشتیرانی و رشد هزینه حمل و بیمه حکایت دارند. در تازهترین دادههای رویترز، تعداد عبور برخی کشتیهای تجاری از تنگه در روزهای اخیر همچنان بهطور محسوسی پایینتر از میانگین ثبت شده است.
فایننشالتایمز نیز گزارش داده که اختلال در تجارت دریایی خلیج فارس، زمان حمل برخی محمولهها را افزایش داده و هزینههای بیمه و حمل را بالا برده است. کاهش دسترسی به برخی بنادر اصلی منطقه و انتقال بخشی از بار به مسیرها و بنادر جایگزین نیز فشار بیشتری بر شبکه لجستیک وارد کرده است.
این وضعیت برای صنعت خودرو اهمیت ویژهای دارد. تولید خودرو به زنجیرهای از صدها قطعه و مجموعه وابسته است و حتی اگر بخش عمده قطعات یک خودرو در کارخانه موجود باشد، نرسیدن چند قطعه کلیدی میتواند تکمیل محصول و خروج آن از خط تولید را به تأخیر بیندازد. بنابراین در شرایط فعلی، مسئله صرفاً سفارشگذاری قطعه نیست؛ چالش اصلی، رساندن قطعات سفارشگذاریشده به کارخانه در زمان مناسب است.
کرمان موتور میگوید برای کاهش وابستگی به مسیر دریایی، امکان استفاده از حملونقل زمینی و ریلی را بررسی کرده و از این ظرفیتها نیز استفاده میکند، اما ظرفیت این مسیرها به اندازهای نیست که بتوان تمام نیاز لجستیکی شرکت را از طریق آنها تأمین کرد.
این محدودیت مختص یک شرکت نیست. انتقال تجارت از دریا به مسیرهای زمینی با محدودیت زیرساخت، ظرفیت ناوگان، تشریفات مرزی و افزایش هزینه مواجه است. فایننشالتایمز در گزارشی جداگانه درباره تلاش ایران برای انتقال بخشی از تجارت خود به مسیرهای زمینی نوشته است که این مسیرها با وجود کمک به ادامه جریان کالا، توان جایگزینی کامل حملونقل دریایی را ندارند.
از این منظر، میتوان بخشی از تأخیر ایجادشده در زنجیره تأمین کرمان موتور را در چارچوب یک بحران بزرگتر لجستیکی بررسی کرد؛ بحرانی که فاصله میان «خرید قطعه» و «دریافت قطعه در کارخانه» را افزایش داده است. با این حال، میزان دقیق سهم اختلالات دریایی در تأخیر هر یک از محصولات کرمان موتور نیازمند انتشار اطلاعات جزئیتر درباره زمان سفارش، مبدأ محمولهها، زمان ورود به بنادر و برنامه ترخیص قطعات است.
کرمان موتور در واکنش به طولانیشدن زمان انجام برخی تعهدات، گزینههایی را نیز برای مشتریان در نظر گرفته است. براساس اعلام شرکت، در حالی که قراردادهای فروش قطعی نقدی و اقساطی اساساً بند انصراف ندارند و سود انصراف در قراردادهای پیشفروش حداکثر سالانه ۲۶ درصد است، اکنون امکان انصراف با سود سالانه ۱۰۰ درصد برای مشتریان فراهم شده و وجه نیز ظرف هفت روز کاری پرداخت خواهد شد.
گزینه دیگر، تبدیل قرارداد به خودروی «ایگل» است که جزئیات آن برای خودروها و قراردادهای مختلف قرار است اعلام شود. کرمان موتور تأکید دارد که هر دو گزینه اختیاری هستند و مشتری میتواند قرارداد اصلی خود را حفظ کند. در این صورت شرکت همچنان خود را متعهد به تولید و تحویل خودروی ثبتنامشده میداند، اما همزمان هشدار داده که با توجه به وضعیت فعلی، اجرای تعهدات ممکن است زمانبر باشد.
در واقع مسئله پیش روی کرمان موتور دو وجه دارد؛ از یک طرف خودروساز با بحرانی بیرونی در حملونقل و ورود قطعات مواجه است و از طرف دیگر مشتریانی قرار دارند که براساس قرارداد، در انتظار دریافت خودروهای خود هستند. ارائه سود انصراف بالاتر و طرح تبدیل میتواند گزینههای بیشتری در اختیار مشتری قرار دهد، اما مسئله اصلی برای خریدارانی که خواهان دریافت همان خودروی ثبتنامی هستند، همچنان زمان تحویل است.
کرمان موتور با حدود ۱۳ هزار نیروی کار اعلام کرده تولید را ادامه خواهد داد و نسبت به اجرای تعهدات خود پایبند است. با این حال، سرعت خروج این شرکت از وضعیت فعلی تا حد زیادی به سرنوشت محمولههای قطعات و میزان گشایش مسیرهای حملونقل وابسته خواهد بود.
به این ترتیب، بحران تنگه هرمز دیگر تنها مسئله نفت، کشتی و تجارت خارجی نیست؛ وقتی قطعات منفصله پشت گلوگاههای حملونقل باقی میمانند، اثر این بحران میتواند مستقیماً از دریا به خط تولید خودروساز و در نهایت به زمان تحویل خودرو به مشتری منتقل شود.
